Trên thân mọi máy lọc không khí Sharp có một con số: 7000, 25000, hoặc chữ NEXT thay cho con số. Đó là nồng độ ion đo được ở giữa phòng khi máy đang chạy, không phải lượng ion máy phát ra mỗi giây. Hai thứ khác nhau, và chỗ khác nhau ấy giải thích gần hết phần còn lại.
Công nghệ Plasmacluster có mặt trên sản phẩm Sharp từ tháng Mười năm 2000, nay nằm trong máy lọc không khí, quạt điện, máy hút ẩm và cả loại máy nhỏ dùng trên ô tô. Nguyên lý chỉ có một, và nó đi một đường khác hẳn so với cách phần lớn thiết bị lọc khí xử lý không khí.
Trong bài này
- Công nghệ Plasmacluster phát ra hai loại ion, không phải một
- Chuyện xảy ra trên bề mặt một con nấm mốc
- Con số 7000 và 25000 được đo ở đâu
- Ba mức làm cùng một việc, khác nhau ở tốc độ
- Khử tĩnh điện là việc chỉ công nghệ này nhận làm
- Vì sao bụi bám dày trên màn hình và mặt rèm
- Đọc bảng thời gian cho đúng
- Plasmacluster nằm ở những món nào trong nhà
- Một chiếc quạt phát ion để làm gì
- Những việc Plasmacluster không làm
- Dùng thế nào cho đúng
- Câu hỏi hay gặp
1. Công nghệ Plasmacluster phát ra hai loại ion, không phải một
Trong máy có một điện cực. Khi đặt điện áp vào, nó tạo ra phóng điện dạng plasma, và từ hơi nước cùng khí oxy sẵn có trong không khí sinh ra hai thứ cùng lúc: ion dương của hydro và ion âm của oxy.
Cả hai loại ion này đều có sẵn ngoài tự nhiên. Chúng là một phần của không khí trong rừng, ngoài biển, sau cơn mưa. Chiếc máy không tạo ra thứ gì lạ, nó chỉ tạo ra nhiều hơn mức không khí trong một căn phòng đóng kín tự có.
Vừa sinh ra, mỗi ion lập tức bị các phân tử nước vây quanh và kết thành một cụm. Cụm ấy là trạng thái bền, và đó chính là chỗ cái tên bắt nguồn: plasma sinh ra chúng, còn cluster là cụm nước bọc quanh chúng.
Điểm cần nhớ ở đây là hai loại ion cùng được phát ra, cùng lúc, với số lượng cân nhau. Một mình ion dương hay một mình ion âm thì không làm được việc gì trong phần tiếp theo.
2. Chuyện xảy ra trên bề mặt một con nấm mốc
Hai loại ion theo luồng gió bay đi và bám lên bề mặt của thứ chúng gặp: một bào tử nấm mốc, một con vi khuẩn, một hạt phấn hoa. Phản ứng chỉ bắt đầu khi chúng đã ở trên bề mặt đó.
Tại đó, ion dương và ion âm gặp nhau và kết hợp lại, biến thành gốc OH — một mảnh phân tử có sức oxy hóa rất mạnh. Bề mặt của nấm và vi khuẩn chủ yếu là protein, và gốc OH giật lấy một nguyên tử hydro từ chuỗi protein ấy. Mất hydro, cấu trúc bề mặt hỏng, và cái tế bào đó mất khả năng hoạt động.
Phần cuối là chỗ gọn gàng nhất của cả cơ chế: gốc OH sau khi giật được nguyên tử hydro thì kết hợp luôn với nó, thành một phân tử nước, rồi bay trở lại không khí.
Cả chuỗi kết thúc bằng một phân tử nước. Không có chất thải, không có gì lắng lại trong phòng, và cũng không có gì phải thay hay châm thêm cho bộ phát.
Có một chi tiết đáng nói cho ai từng đọc về công nghệ lọc khí của các hãng khác. Gốc OH là tác nhân chung, nhưng đường đi tới nó thì khác nhau: ở đây gốc OH chỉ hình thành ngay trên bề mặt vật thể cần xử lý, còn ở một số công nghệ khác gốc OH được tạo sẵn trong máy rồi bọc nước thổi ra phòng. Đây là hai lối kỹ thuật khác nhau dẫn tới cùng một tác nhân, không phải một bên đúng một bên sai.
Đoạn phim ngắn bên dưới do Sharp dựng, mô tả lại đúng chuỗi phản ứng này.
3. Con số 7000 và 25000 được đo ở đâu
Đây là chỗ dễ hiểu sai nhất, và cũng là chỗ đáng bỏ ra hai phút để hiểu cho đúng.
Con số ghi trên máy là số ion trong mỗi xăng-ti-mét khối không khí, đo trong một điều kiện được quy định rất chặt: máy đặt sát tường, chạy ở tốc độ gió trung bình, và đầu đo đặt ở giữa căn phòng đúng bằng diện tích áp dụng của máy, cách sàn một mét hai.
Nói cách khác, con số ấy mô tả kết quả chứ không mô tả công suất. Nó trả lời câu hỏi “giữa phòng còn lại bao nhiêu ion” chứ không phải “máy bắn ra bao nhiêu ion”. Cùng một bộ phát, đặt trong phòng lớn hơn diện tích áp dụng, con số ở giữa phòng sẽ thấp hơn con số in trên thân máy.
Con số trên thân máy không phải lượng ion máy bắn ra. Nó là lượng ion còn lại ở giữa phòng.
Ba mức đang có trên thị trường, tính theo số ion mỗi xăng-ti-mét khối:
Nồng độ ion ở giữa phòng
Plasmacluster 7000 — 7.000 ion/cm³
Plasmacluster 25000 — 25.000 ion/cm³
Plasmacluster NEXT — từ 50.000 ion/cm³
Bề rộng cột tỷ lệ thuận với nồng độ, mốc 100% là mức NEXT. Mức NEXT dùng bộ phát ion thế hệ thứ mười.
4. Ba mức làm cùng một việc, khác nhau ở tốc độ
Nồng độ cao không mở ra một loại hiệu quả mới. Nó rút ngắn thời gian để đạt cùng một mức. Bảng dưới đây là thời gian hãng công bố cho từng mức.
| Việc cần làm | 7000 | 25000 | NEXT |
|---|---|---|---|
| Khử tĩnh điện, từ 5kV xuống 0,5kV | 13 phút | 2,7 phút | 1,4 phút |
| Khử mùi thuốc lá bám | 90 phút | 55 phút | 30 phút |
| Nấm mốc bay lơ lửng, mức 99% | chưa công bố | 49 phút | 14 phút |
| Vi rút bay lơ lửng, mức 99% | chưa công bố | 26 phút | 6 phút |
| Vi rút bám bề mặt, mức 99% | chưa công bố | 10 giờ | 7,5 giờ |
| Dị nguyên từ phân và xác mạt bụi | chưa công bố | 51 phút | 14 phút |
| Nấm bám bề mặt | chưa công bố | ngừng sinh sôi sau 3 ngày | sau 3 ngày |
| Dị nguyên phấn hoa bám | chưa công bố | chưa công bố | khoảng 24 giờ |
Mức NEXT còn có thêm vài phép thử dài ngày mà hai mức dưới chưa có: khuẩn gây mùi bám trên bề mặt giảm chín mươi chín phần trăm sau chín ngày, khuẩn da của thú nuôi sau hai mươi ngày, mùi bài tiết bám khoảng sáu giờ.
5. Khử tĩnh điện là việc chỉ công nghệ này nhận làm
Nhìn lại bảng trên sẽ thấy một dòng khác hẳn phần còn lại. Khử tĩnh điện không dính gì tới vi khuẩn, nấm mốc hay mùi, và nó là hệ quả trực tiếp của chuyện máy phát ra cả ion dương lẫn ion âm.
Một bề mặt tích điện dương sẽ hút ion âm tới trung hòa, một bề mặt tích điện âm hút ion dương. Vì trong không khí có sẵn cả hai loại, bề mặt nào cũng tìm được thứ nó cần. Đây là việc mà một thiết bị chỉ phát một loại ion không làm được.
Ba mức chênh nhau gần mười lần ở phép thử này, và đó là phép thử duy nhất có số liệu cho cả ba.
6. Vì sao bụi bám dày trên màn hình và mặt rèm
Tĩnh điện nghe như chuyện của mùa đông xứ lạnh, nhưng hệ quả của nó thì nhìn thấy quanh năm trong nhà ở Việt Nam.
Mặt kính tivi, vỏ nhựa máy tính, mặt rèm vải và mặt sofa đều tích điện do cọ xát với không khí và với người. Điện tích ấy hút các hạt bụi lơ lửng, và đó là lý do những bề mặt này bám bụi nhanh hơn hẳn mặt bàn gỗ ngay cạnh chúng. Lau xong hôm nay, ba hôm sau đã có một lớp mờ.
Trung hòa điện tích trên bề mặt thì bụi không bị hút vào nữa, hoặc bị hút ít hơn. Kết quả không phải là phòng sạch hơn ngay lập tức, mà là khoảng cách giữa hai lần phải lau dài ra.
7. Đọc bảng thời gian cho đúng
Ba điều cần biết trước khi mang những con số ở mục 4 đi so sánh với bất kỳ thứ gì.
Mỗi dòng đo trên một model khác nhau. Cột NEXT và cột 25000 trong cùng một dòng không phải hai bản của một chiếc máy, mà là hai máy khác nhau chạy ở tốc độ gió được ghi riêng cho từng phép thử. So sánh theo chiều ngang là hợp lý ở mức xu hướng, không phải ở mức từng phút.
Các dòng không so được với nhau. Thể tích khoang thử của phép thử vi rút bay khác với phép thử vi rút bám, và khác với phép thử tĩnh điện. Sáu phút ở dòng này và mười giờ ở dòng kia không nói lên việc nào dễ hơn việc nào.
Khoang thử không phải phòng khách. Không có cửa mở, không có người đi lại, không có nguồn phát sinh mới. Trong nhà thật, mọi con số đều dài ra.
8. Plasmacluster nằm ở những món nào trong nhà
Sharp đưa bộ phát này vào nhiều nhóm hàng hơn người ta thường nghĩ. Trong các dòng Sharp đang bán có bốn nhóm.
Máy lọc không khí để sàn
Nhóm chính và cũng là nhóm có đủ ba mức nồng độ. Bản cao nhất hiện có là KI-SX70, dùng mức NEXT với từ năm mươi nghìn ion mỗi xăng-ti-mét khối và diện tích áp dụng năm mươi mốt mét vuông. Xem thêm ở danh mục máy lọc không khí.
Quạt điện
Nhóm bất ngờ nhất với người mua Việt. Quạt Sharp dòng PJ có bộ phát ion ngay trong thân quạt, mức 7000, ghi cho phòng tới ba mươi mốt mét vuông.
Máy hút ẩm
Bản CV-P180 vừa hút ẩm mười tám lít mỗi ngày vừa phát ion mức 7000. Với nhà miền Bắc mùa nồm, hai việc này đi cùng nhau rất hợp: độ ẩm cao là điều kiện để nấm mốc sinh sôi, còn ion thì xử lý phần nấm đã bám lên bề mặt.
Máy dùng trên ô tô
Bản IG-LC15 cắm nguồn mười hai vôn từ tẩu thuốc của xe. Khoang xe nhỏ và kín nên đây là chỗ nồng độ ion dễ đạt mức cao nhất.
9. Một chiếc quạt phát ion để làm gì
Câu trả lời nằm ở chỗ chiếc quạt vốn đã làm sẵn phần khó nhất: đẩy không khí đi khắp phòng.
Một máy lọc không khí phải tự tạo luồng gió để đưa ion tới các góc. Chiếc quạt thì đang thổi rồi, nên bộ phát chỉ việc mượn luồng gió ấy. Đó cũng là lý do quạt Sharp ghi diện tích áp dụng khá rộng so với kích thước của nó.
Cách dùng hợp lý là coi nó như thiết bị phụ chứ không phải thiết bị chính. Quạt không có màng lọc nên không giữ được hạt bụi nào; việc của nó là rải ion và tạo luồng khí. Trong một phòng ngủ đã có máy lọc, chiếc quạt đặt ở phía đối diện giúp ion tới được vùng mà luồng gió của máy lọc không với tới.
10. Những việc Plasmacluster không làm
Nó không giữ bụi lại. Ion xử lý bề mặt của hạt chứ không kéo hạt ra khỏi không khí. Muốn bụi biến khỏi phòng thì vẫn phải có màng lọc giữ nó lại, và đó là lý do máy lọc không khí luôn có cả hai thứ.
Nó cần bám được vào bề mặt mới làm việc. Phản ứng chỉ xảy ra trên bề mặt vật thể. Thứ gì nằm sâu trong khe tủ, dưới lớp vải hay trong ống gió mà luồng khí không tới thì ion cũng không tới.
Nó không thay được thông gió. Khí carbonic người thở ra không phải thứ gốc OH xử lý được. Phòng kín đông người vẫn cần mở cửa.
Nó không phải thiết bị y tế. Các con số trong bảng là mức ức chế đo trong khoang thử theo phương pháp của hãng, không phải chỉ định điều trị và không thay lời khuyên của bác sĩ.
11. Dùng thế nào cho đúng
- Chọn máy có diện tích áp dụng rộng hơn phòng thật. Con số nồng độ chỉ đúng trong phạm vi diện tích ghi trên máy; phòng rộng hơn thì nồng độ ở giữa phòng thấp hơn con số in trên thân.
- Đặt máy sát tường, mặt thổi hướng ra giữa phòng. Đây đúng là tư thế mà nhà sản xuất dùng khi đo.
- Đóng cửa phòng khi chạy, và chạy liên tục ở mức thấp thay vì chạy mạnh từng đợt.
- Bộ phát ion có tuổi thọ hữu hạn và là chi tiết thay được. Khi máy đã dùng nhiều năm mà thấy hiệu quả khử mùi kém đi rõ rệt trong khi màng lọc vẫn còn tốt, hỏi bộ phận kỹ thuật về việc thay bộ phát.
- Với quạt và máy hút ẩm có ion, bật chế độ ion cả khi không cần gió mạnh hay không cần hút ẩm nhiều.
Thiết bị Sharp mua ở Kanto đi kèm bảo hành điện tử eCare hai mươi bốn tháng, tra cứu trực tuyến bằng số máy.
12. Câu hỏi hay gặp
Plasmacluster có phải là ozone không?
Không. Thứ máy phát ra là ion dương của hydro và ion âm của oxy, mỗi hạt bọc trong một cụm phân tử nước. Ozone là một phân tử gồm ba nguyên tử oxy, khác cả về thành phần lẫn cách sinh ra.
Con số 7000 hay 25000 nghĩa là gì?
Là số ion trong mỗi xăng-ti-mét khối không khí, đo ở chính giữa căn phòng đúng bằng diện tích áp dụng của máy, cách sàn một mét hai, khi máy đặt sát tường và chạy ở tốc độ gió trung bình. Đó là nồng độ đạt được trong phòng chứ không phải lượng ion máy bắn ra.
Mức NEXT hơn mức 25000 ở chỗ nào?
Nồng độ gấp khoảng hai lần, dùng bộ phát ion thế hệ thứ mười. Hiệu quả không đổi về chủng loại, chỉ rút ngắn thời gian: vi rút bay từ hai mươi sáu phút xuống sáu phút, nấm mốc bay từ bốn mươi chín phút xuống mười bốn phút.
Có Plasmacluster rồi thì bỏ được màng lọc không?
Không. Ion xử lý bề mặt của hạt nhưng không kéo hạt ra khỏi không khí. Muốn bụi rời khỏi phòng thì vẫn phải có màng lọc giữ lại, và màng vẫn phải vệ sinh hoặc thay theo lịch.
Quạt có Plasmacluster thay được máy lọc không khí không?
Không. Quạt không có màng lọc nên không giữ được hạt bụi nào. Nó rải ion và tạo luồng khí, hợp làm thiết bị phụ đặt ở phía đối diện máy lọc trong cùng một phòng.
Toàn bộ công nghệ này gói trong một chuỗi ngắn: phóng điện sinh hai loại ion, hai ion gặp nhau trên bề mặt cần xử lý, phản ứng xong thì thành nước bay đi. Con số trên thân máy chỉ đang nói cho biết còn lại bao nhiêu ion ở giữa phòng khi máy chạy đúng cách.
