Tìm hiểu các loại lõi lọc nước ion kiềm, có thể lọc được những chất nào?

Một chiếc máy lọc nước ion kiềm có hai bộ phận làm hai việc tách biệt, và chỉ một trong hai là vật tư phải thay. Lõi lọc lo việc làm sạch nước; buồng điện cực nằm sau nó mới là chỗ tạo ra nước ion kiềm.

Các loại lõi lọc nước ion kiềm trên thị trường Nhật khác nhau ở ba điểm: vật liệu bên trong, danh sách chất loại bỏ được, và bộ chuẩn dùng để chứng minh danh sách ấy. Bài này đi qua cả ba, kèm bảng đối chiếu mã lõi với mã máy của từng hãng.

1. Lõi lọc lo phần lọc, điện cực lo phần ion kiềm

Nước máy vào máy sẽ đi qua lõi lọc trước. Ra khỏi lõi, nước đã sạch nhưng vẫn là nước trung tính. Sau đó nước mới chảy vào buồng điện phân, nơi các tấm điện cực tách nó thành dòng kiềm và dòng axit.

Hai phần này hỏng theo hai kiểu khác nhau. Lõi lọc là vật tư tiêu hao, đầy dần rồi phải thay. Tấm điện cực không có lịch thay, chỉ bị canxi bám lên bề mặt làm giảm hiệu quả điện phân.

Biết chỗ này giúp đọc đúng triệu chứng. Nước có mùi clo trở lại hoặc chảy yếu là chuyện của lõi. Nước ở nấc cao nhất không còn đạt độ pH như hồi mới là chuyện của buồng điện phân.

2. Ba kiểu vật liệu và việc của từng kiểu

Gần như mọi lõi trên thị trường đều dùng phối hợp ba kiểu vật liệu, mỗi kiểu giữ chất bẩn theo một nguyên lý riêng.

Than hoạt tính giữ chất bằng hấp phụ. Bên trong mỗi hạt than là một mạng lỗ xốp có tổng diện tích bề mặt rất lớn, và các phân tử clo, phân tử gây mùi, chất hữu cơ bám vào đó rồi nằm lại. Dạng hạt xử lý phần thô, dạng bột mịn hơn nên bắt được những phân tử nhỏ. Nhược điểm chung của cả hai: bề mặt hữu hạn, và khi kín thì than ngừng giữ mà không có dấu hiệu nào nhìn thấy được.

Gốm thường trộn cùng lớp than hạt, làm nhiệm vụ hút những kim loại đã hòa tan trong nước — chủ yếu là chì từ đường ống cũ. Kim loại hòa tan thì không lọc được bằng cách chặn cơ học, nên đây là phần việc mà màng lọc không làm thay được.

Màng sợi rỗng làm việc theo kích thước. Thành màng có vô số lỗ nhỏ, và mọi hạt lớn hơn khoảng không phẩy một micromet đều không lọt qua — cỡ hạt gỉ sắt đỏ và vẩn đục. Màng này không hấp phụ gì cả, nên nó không bị no; nó bị tắc. Đó là lý do lõi cũ làm nước chảy yếu dần.

Lớp vải không dệt ngoài cùng đóng vai trò lưới chắn thô, giữ phần cặn to để ba lớp bên trong không phải gánh.

3. Con số mười chín chất được xây từ hai chuẩn khác nhau

Trên hộp lõi cao cấp nhất của Panasonic ghi loại bỏ mười chín chất. Con số ấy không đến từ một phép thử duy nhất mà là tổng của hai nhóm.

Mười sáu chất đầu thử theo tiêu chuẩn công nghiệp Nhật Bản JIS S 3201, tức bộ phương pháp thử chung cho mọi máy lọc nước gia đình. Ba chất còn lại thử theo chuẩn riêng của Hiệp hội máy lọc nước Nhật Bản, và đây cũng là nhóm chứa hai cái tên đang được chú ý nhất hiện nay.

Ba dòng cuối bảng đáng để ý khi so sánh hai lõi. Một lõi ghi mười sáu chất và một lõi ghi mười chín chất có thể giống hệt nhau ở phần JIS, chỉ khác ở chỗ có thử thêm nhóm PFOS, PFOA, sắt và nhôm hay không.

4. Loại bỏ trên nhãn nghĩa là tám phần mười

Đây là chỗ dễ hiểu sai nhất trên nhãn máy lọc nước Nhật, và biết nó rồi thì đọc mọi thông số khác cũng nhẹ đi.

Theo luật nhãn hàng gia dụng của Nhật, một chất chỉ được ghi vào danh sách khi lõi loại bỏ được ít nhất tám mươi phần trăm chất đó. Ngưỡng ấy đo ở cuối vòng đời lõi, tức lúc lõi đã chạy hết số lít ghi trên hộp.

Nói cách khác, chữ loại bỏ trên nhãn không có nghĩa là sạch tuyệt đối. Nó có nghĩa là ngay cả khi lõi đã gần hết tuổi, tám phần mười lượng chất đó vẫn bị giữ lại. Lõi còn mới thì tỷ lệ thực tế cao hơn nhiều.

Cùng luật ấy còn quy định tổng lượng nước lọc ghi trên nhãn được phép sai lệch trong khoảng mười phần trăm về phía thấp. Một lõi ghi sáu nghìn lít có thể thực tế là năm nghìn bốn trăm lít, và như vậy vẫn đúng luật.

5. Bốn chuẩn và chứng nhận thường gặp

Trên hộp lõi và trong tài liệu sản phẩm hay xuất hiện vài cái tên viết tắt. Mỗi cái kiểm một thứ khác nhau.

Điểm cần nhớ là các chuẩn này bổ sung cho nhau chứ không thay thế nhau. JIS nói về phép thử, hiệp hội nói thêm về quy trình và quảng cáo, còn luật nhãn hàng nói về những gì bắt buộc phải in ra cho người mua đọc được.

6. Chứng nhận thiết bị y tế là của máy, không phải của lõi

Máy lọc nước ion kiềm bán ở Nhật thường kèm một số chứng nhận thiết bị y tế, và trên trang sản phẩm hay thấy một dãy số dài. Có hai điều nên hiểu cho đúng về dãy số đó.

Thứ nhất, chứng nhận ấy cấp cho cả chiếc máy, gắn với phần điện phân tạo nước kiềm, chứ không phải cấp cho lõi lọc. Thay lõi khác hãng không làm mất hiệu lực chứng nhận của máy, nhưng cũng không có nghĩa chiếc lõi mới được chứng nhận theo.

Thứ hai, đây là chứng nhận theo quy định quản lý thiết bị của Nhật Bản. Một số hãng còn công bố thêm chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng dành cho nhà sản xuất thiết bị y tế — thứ này nói về cách nhà máy vận hành chứ không nói về kết quả lọc của một chiếc lõi cụ thể.

7. Lõi của từng hãng khác nhau ở đâu

Bốn hãng có mặt phổ biến ở Việt Nam đi theo bốn hướng khác nhau, cả về cấu tạo lõi lẫn cách công bố thông tin.

Cột cuối cùng không nói về chất lượng lọc mà nói về lượng thông tin hãng công bố công khai. Với người mua, chỗ này ảnh hưởng trực tiếp tới việc tự tính được lịch thay lõi cho nhà mình hay phải hỏi lại kỹ thuật mỗi lần.

8. Bảng đối chiếu mã lõi và mã máy

Bảng xếp theo mã lõi vì một mã thường dùng chung cho nhiều đời máy. Khi đặt mua, đọc mã in trên thân lõi cũ là cách chắc nhất.

Hai dòng máy gắn vòi ở giữa bảng không có phần điện phân. Chúng nằm ở đây để tiện đối chiếu, vì dung lượng lõi nhỏ hơn hẳn: một lõi 1.200 lít ở nhà bốn người chỉ đi được khoảng hai tháng.

Xem thêm các mã đang có tại danh mục lõi lọc nước và đối chiếu với máy trong danh mục máy lọc nước ion kiềm.

9. Lõi chính hãng và lõi tương thích

Trên thị trường có hai loại lõi cho cùng một máy: lõi do chính hãng sản xuất và lõi của bên thứ ba làm cho vừa khớp.

Khác biệt nằm ở chỗ chứng minh. Toàn bộ những con số trong bài này — mười chín chất, tám mươi phần trăm, sáu nghìn lít — đều là kết quả của phép thử trên lõi chính hãng. Một chiếc lõi tương thích lắp vừa và cho nước chảy qua, nhưng danh sách chất và dung lượng của nó phải do chính nhà làm ra nó công bố và thử riêng.

Ba việc nên làm khi cân nhắc lõi tương thích: hỏi xem lõi có công bố tổng lượng nước lọc theo lít không, hỏi danh sách chất loại bỏ kèm chuẩn thử, và hỏi vật liệu lọc bên trong. Nhà sản xuất nghiêm túc trả lời được cả ba, vì đó đúng là những mục mà luật nhãn hàng của Nhật bắt buộc phải ghi.

10. Ba con số cần đọc trước khi đặt mua

Bỏ qua phần quảng cáo, một chiếc lõi được mô tả đủ bằng ba con số.

Con số theo năm thì đọc sau cùng, vì nó chỉ là tổng lượng nước lọc chia cho một mức dùng mà nhà sản xuất tự giả định. Cùng dung lượng mười hai nghìn lít mà có bản ghi hai năm, có bản ghi một năm, chỉ vì hai bản giả định hai hộ gia đình khác nhau.

11. Lõi nào hợp với nhà nào

Chọn lõi thực chất là chọn máy, vì mỗi máy chỉ dùng được đúng mã lõi của nó. Nhưng khi còn đang cân nhắc giữa vài máy, ba tình huống dưới đây quyết định phần nhiều.

Nhà đông người, dùng nhiều nước. Nhắm nhóm lõi mười hai nghìn lít. Chênh lệch giá giữa lõi sáu nghìn và mười hai nghìn lít thường nhỏ hơn chênh lệch số lần phải thay trong cùng một quãng thời gian.

Nhà ở khu có đường ống cũ hoặc dùng bể ngầm. Ưu tiên lõi có lớp gốm hấp phụ chì và có màng sợi rỗng, và chú ý danh sách chất có sắt dạng hạt hay không.

Nhà quan tâm tới nhóm PFOS và PFOA. Đây là nhóm chỉ xuất hiện ở những lõi có thử theo chuẩn của hiệp hội. Hỏi rõ trước khi chọn, vì không phải lõi nào cũng công bố phần này.

Máy và lõi mua ở Kanto đi kèm bảo hành điện tử eCare hai mươi bốn tháng, tra cứu trực tuyến bằng số máy. Riêng lõi lọc là vật tư tiêu hao nên không nằm trong phạm vi bảo hành của bất kỳ hãng nào.

12. Câu hỏi hay gặp

Một chiếc lõi tốt là chiếc lõi nói rõ ba điều: bên trong có vật liệu gì, giữ được những chất nào và thử theo chuẩn nào, lọc được bao nhiêu lít. Ba điều đó đều nằm trên nhãn, và đều đọc được trong hai phút.