ECONAVI không phải một tính năng của riêng nhóm hàng nào. Đó là tên Panasonic đặt cho một cách nghĩ chung, và cách nghĩ ấy xuất hiện trên máy giặt, tủ lạnh, máy rửa bát, bếp từ âm tủ và cả đèn LED.
Công nghệ ECONAVI đứng trên một nhận xét đơn giản: một chiếc máy không có cảm biến buộc phải chạy theo kịch bản dành cho trường hợp xấu nhất, và phần lớn thời gian thì trường hợp xấu nhất không xảy ra. Việc của các cảm biến là đo xem lần chạy này cần tới đâu, rồi cắt bỏ phần dư.
Trong bài này
- Công nghệ ECONAVI có ở những nhóm hàng nào
- Điểm chung: mọi cảm biến đều đo gián tiếp
- Máy rửa bát: soi đèn xuyên qua nước rửa
- Máy rửa bát: đếm bát bằng tốc độ nước nóng lên
- Máy giặt: đọc quần áo qua nhiệt độ nước và độ ráo
- Tủ lạnh: bảy cảm biến và một bóng đèn LED
- Bếp từ và đèn LED
- Điều hòa: chỗ cái tên này đã lui
- Bảng số liệu và điều kiện đo
- Nhóm nào mua được ở Việt Nam
- Những việc ECONAVI không làm
- Câu hỏi hay gặp
1. Công nghệ ECONAVI có ở những nhóm hàng nào
Danh sách rộng hơn phần lớn người mua nghĩ. Panasonic gắn tên này lên máy giặt lồng ngang, tủ lạnh, máy rửa bát để bàn và âm tủ, bếp từ âm tủ, và đèn LED. Trên vài nhóm, hãng gọi là AI ECONAVI khi phần suy luận được nâng lên.
Mỗi nhóm có bộ cảm biến riêng và cắt được những phần khác nhau. Máy rửa bát cắt lần tráng và thời gian sấy. Máy giặt cắt thời gian giặt và thời gian sấy. Tủ lạnh hạ công suất máy nén theo giờ. Bếp từ giảm công suất đun. Đèn LED hạ độ sáng khi phòng đã đủ sáng.
Nhưng thứ khiến chúng thuộc về cùng một họ không phải là danh sách ấy, mà là cách các cảm biến làm việc.
2. Điểm chung: mọi cảm biến đều đo gián tiếp
Không có chiếc máy nào trong danh sách trên nhìn thấy thứ nó cần biết. Máy rửa bát không nhìn thấy vết bẩn. Máy giặt không cân được quần áo. Tủ lạnh không đếm được số hộp thức ăn bên trong.
Cách giải quyết chung là đo một đại lượng vật lý dễ đo, rồi suy ngược ra thứ cần biết. Đó là chỗ thú vị của cả họ công nghệ này, và cũng là chỗ mỗi nhóm hàng có một mẹo riêng.
| Nhóm hàng | Thứ máy cần biết | Thứ máy thật sự đo |
|---|---|---|
| Máy rửa bát | Bát bẩn tới đâu | Lượng ánh sáng lọt qua nước rửa |
| Máy rửa bát | Trong khoang có bao nhiêu bát | Tốc độ nước nóng lên |
| Máy giặt | Mẻ này giặt nhanh được không | Nhiệt độ nước cấp và lượng quần áo |
| Máy giặt | Sấy bao lâu thì khô | Tỷ lệ đồ nhanh ráo nước trong mẻ |
| Tủ lạnh | Trong tủ còn nhiều đồ không | Lượng ánh sáng LED phản xạ lại |
| Tủ lạnh | Nhà đã đi ngủ chưa | Độ sáng của căn phòng |
| Bếp từ | Nồi đang nấu bao nhiêu | Lượng đồ nấu và thời gian đã đun |
| Đèn LED | Phòng đã đủ sáng chưa | Độ sáng thực tế trong phòng |
Hai dòng đầu bảng là hai mẹo đo hay nhất trong cả họ, và cũng là hai chỗ hãng công bố số liệu kỹ nhất. Chúng ở ngay hai mục tiếp theo.
3. Máy rửa bát: soi đèn xuyên qua nước rửa
Máy chiếu một chùm sáng xuyên qua dòng nước đang rửa, và đặt một cảm biến ở phía bên kia để đo xem có bao nhiêu ánh sáng đi tới nơi.
Nguyên lý gọn như một thí nghiệm phổ thông. Bát càng bẩn thì nước rửa càng đục, và nước càng đục thì càng ít ánh sáng lọt qua. Lượng ánh sáng cảm biến nhận được vì thế là một thước đo trực tiếp của độ bẩn.
Khi nước trong hơn mức ngưỡng, máy kết luận mẻ này ít bẩn và bỏ hẳn lần tráng nước thứ hai. Đó là chỗ tiết kiệm nước lớn nhất trong cả chu trình.
4. Máy rửa bát: đếm bát bằng tốc độ nước nóng lên
Đây là mẹo khéo nhất trong cả họ, và nó không hề đếm bát.
Máy chỉ đo nhiệt độ của nước rửa theo thời gian. Bát đĩa lạnh nằm trong khoang hút nhiệt của nước, nên khoang càng nhiều bát thì nước càng lâu nóng lên. Khoang ít bát thì cùng một lượng nhiệt ấy đẩy nước lên nhanh hơn hẳn.
Nói cách khác, máy không cần nhìn thấy bát. Nó chỉ cần đọc đường cong nhiệt độ trong vài phút đầu, và độ dốc của đường cong đó nói cho nó biết trong khoang đang có nhiều hay ít.
Đọc được lượng bát rồi, máy hạ nhiệt độ của lần tráng nóng và rút ngắn thời gian sấy cho vừa với mẻ đó. Đây là chỗ tiết kiệm điện chính, vì phần lớn điện của một chiếc máy rửa bát đi vào việc đun nước và sấy khô chứ không phải vào việc quay bơm. Chiếc cảm biến thứ ba đo nhiệt độ căn bếp: bếp đang nóng thì bát đĩa cũng ấm sẵn, và máy cắt bớt thời gian điện trở phải đun.
5. Máy giặt: đọc quần áo qua nhiệt độ nước và độ ráo
Trên dòng máy giặt sấy lồng ngang, ECONAVI làm việc ở hai chỗ tách biệt: lúc giặt và lúc sấy.
Lúc giặt, máy đo nhiệt độ nước cấp vào và lượng quần áo trong lồng. Nước ấm từ khoảng mười lăm độ trở lên thì bột giặt tan và hoạt động tốt hơn, còn lồng ít đồ thì nước luồn qua vải dễ hơn. Gặp một trong hai điều kiện đó, máy tự rút ngắn thời gian giặt thay vì chạy đủ ba mươi hai phút mặc định.
Lúc sấy là chỗ tiết kiệm lớn hơn nhiều, vì sấy tốn điện gấp cả chục lần giặt. Máy nhận ra trong mẻ có nhiều đồ thuộc loại nhanh ráo nước — áo thun sợi tổng hợp, đồ mỏng — thì cắt bớt thời gian sấy. Mẻ toàn khăn bông dày thì nó chạy đủ.
Với khí hậu Việt Nam, chỗ đáng để ý là điều kiện nhiệt độ nước. Nước máy ở đây gần như quanh năm ấm hơn mười lăm độ, nghĩa là điều kiện rút ngắn thời gian giặt gần như luôn được thỏa mãn — khác hẳn mùa đông ở Nhật, nơi nước vào máy có thể xuống dưới mười độ.
6. Tủ lạnh: bảy cảm biến và một bóng đèn LED
Tủ lạnh là nhóm có nhiều cảm biến nhất, và cũng là nhóm mà cách đo gián tiếp thể hiện rõ nhất.
- Lượng thực phẩm. Tủ chiếu đèn LED vào trong khoang và đo lượng ánh sáng phản xạ lại. Khoang đầy đồ thì ánh sáng bị hấp thụ nhiều, khoang vơi thì phản xạ mạnh. Khoang vơi thì tủ chuyển sang chạy tiết kiệm.
- Độ sáng của phòng. Khi ánh sáng quanh tủ xuống dưới khoảng hai mươi lux, tủ coi như cả nhà đã ngủ và hạ công suất.
- Tần suất mở cửa. Tủ ghi nhận cửa hay được mở vào những khung giờ nào rồi hạ công suất ở những khung giờ nhà vắng.
- Nhiệt độ phòng, nhiệt độ từng ngăn, độ ẩm. Trời lạnh thì tủ giảm bớt việc làm lạnh quá mức, và cân bằng lại từng ngăn khi vừa mất hơi lạnh vì mở cửa.
- Độ ẩm ngăn rau. Không phải để tiết kiệm điện mà để giữ rau tươi lâu hơn.
Các bản cao cấp còn nối mạng để đoán trước lúc nhà có người hay vắng. Điều đáng nói là ba cảm biến đầu tiên đều đang trả lời cùng một câu hỏi bằng ba đường khác nhau: chiếc tủ này sắp tới có bị mở ra không.
7. Bếp từ và đèn LED
Hai nhóm này ít được nhắc tới nhưng vẫn thuộc cùng một họ.
Trên bếp từ âm tủ, máy nhận biết lượng đồ đang nấu và thời gian đã đun, rồi hạ công suất khi nồi đã đạt trạng thái cần thiết thay vì giữ nguyên mức người dùng đặt. Nồi nước sôi rồi thì không cần công suất của lúc đang đun sôi.
Trên đèn LED, cảm biến đo độ sáng thực tế trong phòng và hạ công suất đèn khi ánh sáng ngoài trời đã đủ. Hãng công bố mức tiết kiệm tới hai mươi phần trăm ở chế độ này.
8. Điều hòa: chỗ cái tên này đã lui
Đây là điểm dễ gây bối rối khi so sánh máy nội địa Nhật với máy bán ở Việt Nam, và nên biết trước.
Trên điều hòa nội địa Nhật đời mới, chữ ECONAVI không còn xuất hiện. Panasonic đã đổi sang một tên khác cho phần suy luận trên dòng điều hòa của mình, với bộ cảm biến gồm cảm biến người, cảm biến nắng chiếu và cảm biến nhiệt độ trong ngoài. Nguyên lý vẫn thuộc cùng một họ — đo rồi cắt phần dư — chỉ là tên gọi đã đổi.
Trong khi đó, tên ECONAVI vẫn được dùng ở thị trường Việt Nam trên các dòng khác của hãng, kể cả một loại cảm biến người bán rời cho hệ điều khiển điều hòa. Vậy nên gặp một chiếc điều hòa Panasonic nội địa Nhật không ghi chữ ECONAVI thì không có nghĩa là nó thiếu tính năng; chỉ là hãng đặt tên khác cho đời máy đó.
9. Bảng số liệu và điều kiện đo
Mọi con số dưới đây là mức hãng công bố khi so sánh cùng một máy chạy cùng một mẻ, chỉ khác ở chỗ bật hay tắt chế độ này. Cột điều kiện quan trọng ngang cột con số.
| Nhóm hàng | Mức hãng công bố | Điều kiện đo |
|---|---|---|
| Máy rửa bát | Nước 9 lít xuống 7,5 lít; điện 0,48 xuống 0,42 kWh; thời gian 133 xuống 117 phút | Một model âm tủ, cấp nước nóng 60°C, điện 50Hz |
| Máy giặt, lúc giặt | Điện giảm tối đa 8%; thời gian giảm tối đa 9% | Tải 12 kg, 68 Wh trong 32 phút so với 62 Wh trong 29 phút |
| Máy giặt, lúc sấy | Điện giảm tối đa 14% ở chế độ chuẩn, tối đa 21% ở chế độ tiết kiệm | 3 kg đồ với 85% sợi tổng hợp; 745 xuống 634 Wh và 678 xuống 532 Wh |
| Tủ lạnh | Giảm khoảng 10% đến 21% tùy dòng và tùy mùa | Ngăn đông và ngăn mát cùng đặt mức trung bình; mùa hè đo ở 32°C, mùa đông ở 16°C |
| Đèn LED | Giảm tới 20% | Ở chế độ tiết kiệm, phụ thuộc vào ánh sáng sẵn có trong phòng |
Hãng ghi kèm một câu đáng chú ý cho phần máy giặt: đây là giá trị tối đa, và kết quả thật thay đổi theo lượng quần áo, loại vải, loại vết bẩn, loại bột giặt và cả áp lực nước máy.
Một điều kiện đo cần để ý ở phần máy rửa bát: phép thử dùng nước nóng 60°C cấp thẳng vào máy, vì nhà ở Nhật thường có đường nước nóng trung tâm. Phần lớn nhà ở Việt Nam cấp nước lạnh, nên lượng điện mỗi mẻ cao hơn số công bố — và phần cảm biến cắt bớt vì thế có ý nghĩa hơn chứ không kém đi.
10. Nhóm nào mua được ở Việt Nam
Trong các dòng Panasonic đang bán, ba nhóm dưới đây thuộc họ công nghệ này.
Máy giặt sấy lồng ngang
Dòng NA-LX là dòng có AI ECONAVI đầy đủ, cả phần giặt lẫn phần sấy. Đây cũng là nhóm mà mức tiết kiệm ở phần sấy lớn nhất trong cả họ. Xem danh mục máy giặt nội địa Nhật để đối chiếu từng bản.
Máy rửa bát
Nhóm nhiều lựa chọn nhất, có cả loại để bàn lẫn loại âm tủ, và cũng là nhóm hãng công bố số liệu chi tiết nhất. Xem danh mục máy rửa bát.
Bếp từ âm tủ
Dòng KZ chạy điện 200V, có lò nướng tích hợp. Phần cảm biến ở đây làm việc âm thầm hơn hai nhóm trên và ít được ghi trên tài liệu bán hàng.
Tủ lạnh và đèn LED của Panasonic hiện chưa có trong danh mục, nên hai nhóm ấy trong bài này để hiểu nguyên lý là chính. Thiết bị mua ở Kanto đi kèm bảo hành điện tử eCare hai mươi bốn tháng.
11. Những việc ECONAVI không làm
Nó không làm sạch hơn. Cảm biến chỉ quyết định cắt bớt phần thừa. Chất lượng rửa và giặt vẫn do vòi phun, nhiệt độ nước và cách xếp đồ quyết định.
Nó không giảm được phần năng lượng bắt buộc. Đun một khối nước từ nhiệt độ phòng lên tám mươi độ tốn đúng bằng lượng nhiệt vật lý cần thiết, không cảm biến nào cắt được. Phần cắt được là phần đun thừa và sấy thừa.
Nó không bù được cho một mẻ xếp sai. Bát chồng úp che khuất nhau, hay lồng giặt nhồi quá tải, thì cảm biến đọc sai và kết quả xấu đi.
Nó không thay được thói quen chạy đầy tải. Hai mẻ nửa tải luôn tốn hơn một mẻ đầy, kể cả khi cả hai mẻ đều được cắt bớt.
Ba việc nên làm để cảm biến đọc đúng: gạt bỏ thức ăn còn miếng nhưng đừng tráng bát dưới vòi trước khi cho vào máy, đừng xếp đồ che khuất dòng nước, và chạy khi khoang đã tương đối đầy.
12. Câu hỏi hay gặp
ECONAVI chỉ có trên máy rửa bát thôi à?
Không. Cùng cái tên ấy có trên máy giặt lồng ngang, tủ lạnh, máy rửa bát để bàn và âm tủ, bếp từ âm tủ và đèn LED. Mỗi nhóm có bộ cảm biến riêng và cắt được những phần khác nhau của chu trình.
Máy đo lượng bát trong khoang bằng cách nào?
Bằng tốc độ nước nóng lên. Bát đĩa lạnh hút nhiệt của nước, nên khoang càng nhiều bát thì nước càng lâu nóng. Máy đọc độ dốc của đường nhiệt độ trong vài phút đầu rồi suy ra lượng bát.
Vì sao điều hòa Panasonic nội địa Nhật không ghi ECONAVI?
Vì trên dòng điều hòa đời mới, hãng đã đổi sang một tên khác cho phần suy luận, với cảm biến người, cảm biến nắng chiếu và cảm biến nhiệt độ. Nguyên lý vẫn cùng một họ, chỉ là tên gọi đã đổi.
Có nên tráng bát dưới vòi trước khi cho vào máy không?
Không nên. Chỉ gạt bỏ phần thức ăn còn miếng. Tráng sạch quá làm cảm biến độ bẩn đọc thấy nước trong và cắt bớt chu trình, trong khi lớp dầu mỏng còn bám vẫn cần được xử lý — và bản thân việc tráng đã tốn nước rồi.
Bật ECONAVI thì đồ có sạch kém hơn không?
Không. Máy chỉ cắt bớt những bước mà phép đo cho thấy mẻ này không cần, chẳng hạn bỏ lần tráng thứ hai khi nước rửa vẫn còn trong. Với mẻ bẩn nhiều thì cảm biến báo cần chạy đủ và máy chạy đúng chương trình đầy đủ.
Không có chiếc máy nào trong họ này nhìn thấy thứ nó cần biết. Nó chỉ đo được ánh sáng, nhiệt độ và thời gian — rồi từ ba thứ tầm thường ấy suy ra bát bẩn tới đâu, lồng giặt có bao nhiêu đồ, và cả nhà đã đi ngủ hay chưa.
